سند مالکیت ، مدرک رسمی است که مالکیت فرد یا افراد خاصی را بر یک ملک ثابت (مانند خانه، مغازه، زمین و غیره) اثبات میکند. این سند، از نظر حقوقی بسیار مهم است و در معاملات ملکی، وام گرفتن، و بسیاری از امور دیگر مورد نیاز است.
منظور از سند ششدانگ چیست؟
سند شش دانگ، اصطلاحی است که به نوعی از سند مالکیت املاک اشاره دارد که به مالک، حق مالکیت کامل و بدون شراکت بر تمام جهات ملک را میدهد. عبارت ششدانگ به شش جهت مالکیت یک ملک اشاره دارد: شمال، جنوب، شرق، غرب، بالا و پایین.
انواع سند مالکیت
سند تک برگ: این نوع سند، جدیدترین نوع سند مالکیت است. این سند با استفاده از سیستم کاداستر، که یک سیستم ثبت دقیق و مدرن است، صادر میشود. سند تک برگ به دلیل سادگی، امنیت بیشتر و قابلیت پیگیری آنلاین اطلاعات ملک مورد توجه قرار گرفته است. هر سند تنها به یک ملک اختصاص دارد و مشخصات مالک و ملک به وضوح در آن درج شده است.
سند منگولهدار: این نوع سند مالکیت، سندی قدیمیتر است که به صورت دفترچهای صادر میشد. از آنجا که سند منگولهدار به دلیل وجود منگوله، امنیت بیشتری در مقابل تقلب داشت، برای مدتها به عنوان یک سند معتبر در ایران مورد استفاده قرار میگرفت. اما امروزه به دلیل قدیمی بودن و نداشتن تکنولوژیهای جدید ثبت، به تدریج جای خود را به سندهای تک برگ داده است.
سند مشاع: این سند مالکیتی است که نشان میدهد یک ملک بین دو یا چند نفر مشترک است. در واقع، مالکیت کل ملک تقسیم شده است و هر مالک نسبت به سهم خود در کل ملک حق دارد، اما نمیتواند بخش مشخصی از آن را به تنهایی مورد تصرف یا استفاده قرار دهد.
سند مفروز: این نوع سند برای ملکی صادر میشود که تماماً به یک نفر تعلق دارد. در این حالت، مالک میتواند تماماً در مورد ملک خود تصمیمگیری کند و هیچ شخص دیگری در مالکیت آن سهمی ندارد.
این چهار نوع سند مالکیت، از رایجترین انواع سندهای مالکیت هستند و هر کدام ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند.
تفاوت سند و بنچاق
سند: سند، مدرک رسمی مالکیت یک فرد بر یک ملک یا دارایی است که از سوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور صادر میشود. این سند به عنوان مدرک قانونی و معتبر، مشخصات کامل ملک و مالک را در بر دارد و در صورت هرگونه ادعا یا معامله، مبنای رسمی مالکیت محسوب میشود. همانطور که گفتیم، سند مالکیت میتواند انواع مختلفی داشته باشد (تکبرگ، منگولهدار، مشاع، مفروز) و ثبت رسمی در دفاتر اسناد رسمی دارد.
بنچاق: بنچاق به متنی اطلاق میشود که در قدیم، توسط دفاتر اسناد رسمی تهیه میشد و حاوی جزئیات معامله، مشخصات طرفین، میزان مبالغ پرداختی و شرایط معامله بود. در گذشته، بنچاق به عنوان سند اصلی معامله و اثبات مالکیت استفاده میشد. اما امروزه بنچاق به نوعی یک شرح معامله محسوب میشود. بنچاق بیشتر به تاریخچه و جزئیات معاملاتی که منجر به صدور سند شده است، اشاره دارد و در حال حاضر به عنوان سند رسمی محسوب نمیشود. ضمن اینکه بنچاق در ثبت اسناد ثبت رسمی نخواهد شد.
تفاوت مبایعهنامه و قولنامه
مبایعهنامه، سندی است که نشاندهنده خرید و فروش قطعی یک ملک است. در این سند، طرفین (خریدار و فروشنده) بر سر انتقال مالکیت به توافق نهایی میرسند و فروشنده متعهد به انتقال قطعی ملک به خریدار میشود. مبایعهنامه یک سند رسمی است که تعهدات طرفین را مشخص میکند و از نظر قانونی قابل استناد است.
این سند معمولاً در دفاتر مشاور املاک یا دفاتر اسناد رسمی تنظیم میشود. درواقع مبایعهنامه به معنای انجام کامل و نهایی معامله است و پس از تنظیم آن، فروشنده موظف به انتقال رسمی سند مالکیت به خریدار خواهد بود. همچنین در صورت تخلف یکی از طرفین از تعهدات، طرف مقابل میتواند از طریق محاکم قضایی پیگیری کند و به استناد مبایعهنامه اقدام قانونی انجام دهد.
قولنامه یک تعهدنامه ابتدایی است که در آن، دو طرف قول میدهند در آینده معاملهای انجام دهند. قولنامه بیشتر به معنای تعهد به معامله است و نه خود معامله. قولنامه در برخی موارد الزامآور نیست و بیشتر به عنوان یک توافق شفاهی یا کتبی استفاده میشود که به معنای قصد طرفین برای انجام معامله در آینده است.
البته، اگر در قولنامه شرایط و تعهدات دقیق و قانونی قید شود، میتواند در دادگاهها قابل استناد باشد. در واقع، قولنامه یک پیشمرحله برای انجام معامله است و به معنای قطعی بودن خرید یا فروش ملک نیست.
طرفین ممکن است پس از بررسیهای بیشتر از معامله منصرف شوند. بنابراین اگرچه قولنامه میتواند یک مدرک برای پیگیری حقوقی باشد، اما به اندازه مبایعهنامه اعتبار ندارد و نیازمند شرایط و مستندات قویتری برای اجرا در محاکم است.
درنتیجه مبایعهنامه سندی قطعی و نهایی است که پس از تنظیم، معامله نهایی میشود و قابل پیگیری قانونی است. اما قولنامه بیشتر به عنوان تعهد به انجام معامله در آینده است و الزامات قانونی کمتری دارد، مگر اینکه به صورت رسمی و با جزئیات کامل تنظیم شود.
